Çocuklarda göz muayenesi

Doç. Dr. Pelin ÖZYOL

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi

Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı

Bebeklerin tercihen tümünde, özellikle doğumsal ya da ailesel risk taşıyanların doğum sonrası ilk ayında, herhangi bir risk taşımayanlarda ise 6-9’uncu aylarda göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan göz muayenesi görsel gelişim açısından önem taşımaktadır. Okul dönemi çocuklarda ise hem okul öncesi hem de takip eden dönemlerde yıllık kontroller olası refraktif kusurların (kırma kusurları) tespiti ve tedavisi için önemlidir.

Bebekler doğduklarında erişkinlere göre daha kısa bir mesafeyi görebilir, gözlerini kullandıkça görme kapasiteleri artar. 

Dokuz yaşına kadar görme sistemi tamamıyla gelişmekte, sonrasında ise belirgin değişiklik olmamaktadır. Bu yaş grubunda tedaviye hızlı yanıt alındığı için çocuklarda görmeyle ilgili kusurların erken evrede teşhis ve tedavisi çok önemlidir. 

Sağlık Bakanlığı’nın rutin tarama programı içerisinde yer alan Ulusal Görme Tarama Programı, bebek ve çocuklardaki göz sorunlarının erken dönemde tespiti için atılmış çok önemli bir adımdır.

 Burada amaç, görmenin gelişimiyle ilgili normal süreci engelleyecek risk faktörlerini tespit ederek, görme yetersizliği yaşayan bebeklerin ve çocukların erken dönemde saptanmasıdır. Bu programa göre bebeklere ilk üç ay içerisinde, daha sonra ise 36-48 aylık iken ve ilkokul birinci sınıfta iken göz taraması yapılmaktadır. Ülkemizde Aile Sağlığı Merkezlerinde aile hekimleri tarafından uygulanan ücretsiz görme taraması sonucu bebek ve çocukların gerekli görülen durumlarda göz hastalıkları uzmanlarına sevkleri gerçekleştirilmektedir.

Taramalar sırasında hiçbir problem saptanmasa da göz hekimleri bebeği en geç 12’nci ayında muayene etmek isteyebilir. Bu dönem özellikle 6-9 aylık dönemlere çekildiğinde bebeklerin de muayeneye son derece uyumlu olduğu gözlenmektedir. Bir problem saptanması halinde erken tanı ve tedavinin görsel gelişim üzerinde olumlu etkisi bulunmaktadır.

Prematüre bebeklerde görülen prematüre retinopatisi ya da retinoblastoma gibi göz içi tümörleri, doğuştan glokom, yeni doğan kataraktı, gözdeki genetik ya da metabolik göz kusurları ayrı bir özen ister. Bunların görüldüğü çocuklarda erken yaşta muayene ve düzenli kontrol büyük önemli taşır.

AİLENİN GÖZLEM YAPMASI ÇOK ÖNEMLİ

Bebeklerde göz muayenesinde aile gözlemleri çok değerlidir. Çocuğun kendini ifade edemediği bu dönemde, gelişimiyle ilgili aileden alınacak bilgiler büyük önem taşır.

Göz muayenesinde ailenin gözlemleri dikkate alınır. Varsa ailenin fark ettiği aktif şikâyetleri dinledikten sonra bebeğin doğum haftası ve doğum ağırlığı, ailede şaşılık, gözlük kullanımı, gözde tembellik varlığı gibi sorular yöneltmekteyiz. Bu şekilde ailede mevcut sorunların bebek ve çocuk için bir risk oluşturup oluşturmadığı belirlenmelidir. Emzirirken göz teması kurması, uzaktan anne-babaya tepki göstermesi bebeğin görme seviyesi ile ilgili önemli ipuçları vermektedir.

Öncelikle kırmızı refle testi ile gözbebeklerindeki kırmızı reflelerin yeri ve yoğunluğunu saptayarak görmeyi sıkıntıyı sokacak durumlarla ilgili fikir sahibi olunmaktadır. Bir ışık kaynağı ile gözler ve göz kapakları değerlendirilerek bilhassa göz kapaklarında asimetri, çapaklanma, yaşarma, göz kürelerinde normal olmayan görünüm kayıt altına alınır. 

Yaşamın ilk yıllarında şaşılık iki göz ve binoküler görme gelişimine engel olan en önemli sorun olduğundan göz hareketlerinin değerlendirilmesi ve şaşılık için yapılan alternan kapama ve örtme-açma testleri çok önemlidir. Gözbebeklerinin simetri durumu, ışığa tepkisi incelendikten sonra gözbebekleri damla yardımıyla genişletilip bebeğin retinasının da değerlendirilmesi gerekir. Görmede olumsuzluk yapabilecek durumların tümünün var olup olmadığı değerlendirilir, karşılaşılan bir sorun olursa tedavi planlanır.

Görme seviyesinin tespiti için bazı testler uygulanır. Üç yaşının üstündeki çocuklarda resimler ve şekiller ile görme seviyesi tespit edilebilirken, üç yaşının altındaki çocuklarda görme her göz ayrı ayrı objelere fiksasyon yapabilme ve takip edebilme yeteneği ile değerlendirilir. Çok ekstrem durumlar karşısında, günlük pratikte nadiren ihtiyaç duyulan anestezi yardımıyla VEP denilen testle objelerin beyinde uyarılmaya neden olup olmadığı değerlendirilebilir. Bebek ve çocuklarda görülen göz hastalıklarının büyük çoğunluğu okul öncesi dönemde yapılan görme keskinliği testleriyle göz taramalarında saptanır.

ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE SIKLIKLA TESPİT EDİLEN GÖZ HASTALIKLARI 

AMBLİYOPİ (Göz tembelliği)

Gözlerden biri iyi görürken diğerinin aynı düzeyde görmemesi ‘Ampliyopi’ olarak tanımlanır. Şaşılık ve iki göz arasındaki görme kusuru farklılığı en sık görülme nedenleridir. Hangi nedenle olursa olsun beyin az gören gözden gelen görüntüyü işleyemez ve zamanla yok saymaya başlar. Ambliyopi, mümkün olduğunca kısa zamanda mümkünse sekiz yaşından önce tedavi edilmelidir.

ŞAŞILIK

Şaşılık, gözlerin içe ya da dışa, aşağı ya da yukarı kayması dur. Aynı göz sürekli kayıyorsa, bu durum yanında göz tembelliği de gelişebilir. Erken teşhis yardımıyla görmedeki kusur düzeltilip kapama tedavisi ile iyi gören gözün kapatılması sonucu az gören gözde görsel uyarının beyin tarafından işlenmesi- kabul edilmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Gerek duyulduğunda cerrahi ya da özel gözlük kullanımı da tedavi seçenekleri içerinde yer alabilir. 

REFRAKTİF KUSURLAR (Kırma kusurları)

Gözün kırıcı ortamlarından geçen ışıkların görme merkezi üzerinde odaklanamaması durumu refraktif kusurlar ile sonuçlanır. Bu nedenle oluşan görüntü bulanıklaşır. Erken yaştaki yüksek derecedeki kırma kusurları özellikle hipermetropi de göz tembelliği sebepleri arasında sayılabilir. Okul çağındaki çocuklarda karşılaşılan kırma kusurları miyopi, astigmatizma ve yine değişen derecelerde hipermetropidir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Sağlık Köşesi - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gaziantep Pusula Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gaziantep Pusula Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gaziantep Pusula Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gaziantep Pusula Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.