Yenidoğan sarılıkları

 Uzm. Dr.Ozan GÖÇMEN

SANKO Üniversitesi Hastanesi

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

 

Sarılık, bilirubin adı verilen, cilde sarı rengi veren bir maddenin kandaki seviyesinin artması ile ortaya çıkar. Sarılığı olan bebeklerin doğumdan sonra risk faktörlerinin belirlenmesi, buna göre kontrol zamanının planlanması erken tanı-tedavi açısından büyük önem taşımaktadır. 

Bilirubinin kanda artmasıyla bebeklerin cildinde ve gözlerinin beyaz kısmında sararma meydana gelir, uyku hali artar, beslenme azalır.

Ciltteki sararma bebeğin kafasından başlar ve bilirubin seviyesi arttıkça ayaklara doğru ilerleyerek vücuda yayılır. Bebeğin dışkı rengi açılır, idrar rengi koyulaşır ve kilo kaybı olur.

Yenidoğan sarılığında birçok neden etkendir. Bunların içinde en çok görülen nedenlerden biri fizyolojik sarılıktır. Fizyolojik sarılıkta, yenidoğan bebeğin karaciğeri, bilirubin yıkılması görevini plasentadan (anne eşi) yeni devralmıştır, bilirubinin vücuttan atılmasını tam olarak gerçekleştiremez. Zaman içinde gelişen karaciğer, bilirubini etkin olarak uzaklaştırmaya başladığında sarılık belirtileri kaybolur. Bazı durumlarda bebeklerde bilirubin seviyesi çok artmaktadır ve beyin ve gözde kalıcı hasarlara yol açmaktadır.

Sarılık açısından riskli olan durumlar:

 

*Sarılığın yaşamın ilk 24 saatinde başlaması,

* Erken doğum,

* Anne-bebek arasında kan uyuşmazlığı olması,

* Annede diyabet hastalığı olması,

* Bebekte emme ve beslenme sorunu olması,

* Zor doğumlarda bebeğin cildinin altında kanama alanları oluşması,

* Bebeğin kanında enfeksiyon olması,

* Bebekte doğuştan gelen karaciğer hastalıkları, kan hastalıkları veya genetik hastalıklar olması.

Doğumu takip eden ilk hafta her bebeğin kanında farklı miktarlarda bilirubin artışı olur. Bu nedenle doğumdan sonra risk analizi yapılıp kontrollerin buna göre planlanması gerekmektedir. Ek risk faktörü yoksa yaşamın üçüncü ve yedinci günleri arasında bebeklerin doktor tarafından kontrolü yapılmalıdır. Normal doğan bebeklerin yüzde 60'ında, erken doğan bebeklerin ise yüzde 80'inde sarılık oluşabilmektedir. 

Bebekte sarılık fark edildiği zaman mutlaka doktora başvurmak gerekir. Sarılık oluşan bebeklerin çoğunda bilirubin artışı tehlikeli sınırlara yaklaşmaz (fizyolojik sarılık) ve tedavi gerektirmeden kısa sürede düzelir. 

Ancak bebeğin bilirubin düzeyinin tehlikeli sınırlar üzerinde olması durumunda tedavi olarak özel bir dalga boyunda olan UV ışınları kullanılır.

Bu tedavi, bilirubinin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlamaktadır. Bilirubinin azaltılmasında bebeğin iyi beslenmesinin de yeri önemlidir. Bilirubin değerlerinin bu tedaviler ile yeterince azaltılamaması veya ilk saptanan bilirubin değerinin çok yüksek olması durumunda kan değişimi veya ilaç tedavileri uygulanabilmektedir.

Yenidoğan sarılığı diğer sarılık nedenlerinden farklı olarak bulaşıcı bir hastalık değildir. Halk arasında uygulanan bebeğin üzerine sarı tülbent örtmek, şekerli su vermek, tuzlamak, altın bağlamak gibi bazı tıbbi olmayan yöntemler sarılığı tedavi etmedi gibi, tedavi ihtiyacı olan hastaların tanı-tedavi şansını da engellemektedir.

 Bunun dışında ilk 10 günden sonra başlayan veya erken başlayıp devam eden, bebeğin beynine zarar vermeyen geç başlangıçlı sarılık oluşursa bunun sebebi karaciğer bozukluğu, hipotiroidi, idrar yolu enfeksiyonu gibi hastalıklar olabilmekle beraber, anne sütü sarılığı da olabilir. 

Anne sütü sarılığı diyebilmek için diğer olası hastalıkların ekarte edilmesi önemlidir. Anne sütü sarılıkları iki üç ay sürebilmektedir. Bebeğin anne sütü alımı kesilmemektedir, bilirubin düzeyleri tehlikeli sınırlara ulaştığında ise fototerapi verilebilmektedir. Sarılığı olan bebeklerin doğumdan sonra risk faktörlerinin belirlenmesi, buna göre kontrol zamanının planlanması erken tanı-tedavi açısından büyük önem taşımaktadır.  Çünkü sarılığa bağlı beyin hasarı geri dönüşümsüz ve önlenebilen bir durumdur.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Sağlık Köşesi - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gaziantep Pusula Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gaziantep Pusula Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gaziantep Pusula Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gaziantep Pusula Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.