TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER

 Temel hak ve özgürlükler nelerdir, temel hakların sınırlanması mümkün müdür, hangi haklar sınırlandırılamaz, temel hak ve hürriyetleri korumak kimin görevidir gibi soruların cevaplarına, tarih boyunca gerek doğal hukukta gerek pozitif hukukta yanıtlar aranmıştır. Günümüzde ise pozitif hukuk kurallarıyla somutlaştırılmış ve başta hukuk devletleri olmak üzere tüm devletler hem kendi vatandaşlarının hem de diğer ülke vatandaşlarının hatta vatansızların bu temel hak ve özgürlüklerini korumakla uluslararası bağlamda yükümlü kılınmıştır. Temel hak ve özgürlükler devredilemez, vazgeçilemez nitelikteki mutlak haklardır. Bu haklar devlete dokunmama, ihlal etmeme gibi negatif yükümlülükler yüklediği gibi; koruma, sağlama gibi pozitif yükümlülükler de yükler. Her devlet bu hakları korumak, sağlamak ve ihlal etmemek yükümlülüğündedir. Dolayısıyla temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması da anayasal düzen içerisinde korunmuş ve bu sınırlamanın sınırları anayasada belirlenmiştir. 1982 Anayasası temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması açısından ayrıntılı düzenlemelere sahiptir. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, hak ve özgürlüklerin toplum içerisinde özgürce ve herkes tarafından adaletli şekilde kullanılabilmesi için gerekli olan bir sınırlamadır. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması, anayasada ve uluslararası sözleşmelerde tanınan, kişilerin vazgeçilmez haklarının sınırlandırılması anlamına geldiğinden özel düzenlemelere, sıkı koruma mekanizmalarına tabi bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Temel hak ve özgürlükler Anayasa m.12’de genel bir düzenlemeye sahipken, genel hükümler başlığında yer alan “Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlandırılması” ise m.13’de özel olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” Bu hükümden anlaşıldığı üzere temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ile ilgili ilkeleri şu şekilde sayabiliriz; sınırlandırma kanunla yapılmalı, özlerine dokunulmamalı, Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak yapılmalı, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine, laik Cumhuriyetin gereklerine uygun olmalı, ölçülülük ilkesine bağlı olmalıdır. Bunun dışında temel hak ve özgürlüklerin kötüye kullanılmasını da hukuk düzeni korumamaktadır. Bununla ilgili Anayasanın 14. Maddesi “Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılamaması” yan başlığı ile şu şekilde düzenlenmiştir: “(1)Anayasada yer alan temel hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz. (2)Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasa ile tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz. (3)Bu hükümlere aykırı faaliyetlerde bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir.”
Görüldüğü üzere temel hak ve özgürlüklerin kullanım sınırları ve sınırlandırması da Anayasa ile güvence altına alınmış olup bu husus hukuk devleti olmanın gereğidir.
Avukat Erkan KALAYCI
[email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Erkan Kalaycı - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gaziantep Pusula Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gaziantep Pusula Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gaziantep Pusula Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gaziantep Pusula Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.