KARACİĞER YETMEZLİĞİ VE KARACİĞER NAKLİ

Doç. Dr. Nimet YILMAZ

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi

İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bölümü

 

KARACİĞER YETMEZLİĞİ VE KARACİĞER NAKLİ

 

Bazı kalıtsal hastalıklar, viral hepatitler, safra yolu hastalıkları, aşırı alkol ve ilaç kullanımı, karaciğerde geri dönüşü olmayan hasara yol açabilir ve bu da akut veya kronik karaciğer yetmezliği ile sonuçlanabilir.

 

Karaciğer vücudumuzun yapıtaşı olan proteinleri sentezler, kanımızı zararlı maddelerden temizler, enfeksiyonlara karşı korunmamızı sağlar, kan şekerini düzenler ve kanama anında kanın pıhtılaşarak durmasını sağlayan proteinleri üretir. İşte tüm bu nedenlerden dolayı karaciğer yetmezliği kişide hayati risk oluşturur.

 

Karaciğer nakli hangi durumlarda yapılır?

 

Karaciğeri ‘vücudumuzun fabrikası’ olarak tanımlayabiliriz. Karaciğer yetmezliği ilaçlar, virüsler veya mantar gibi nedenlere bağlı akut yetmezlik şeklinde oluşabileceği gibi hepatit B ve C gibi virüsler, alkol gibi toksik ajanlara bağlı olarak uzun zamana yayılmış kronik hasar sonrası da oluşabilmektedir. Siroz zemininde oluşan karaciğer kanserlerinde de karaciğer nakli yapılmaktadır.

 

Karaciğer nakli, karaciğer yetmezliğinin tek tedavisidir. Karaciğer nakli, hastalıklı ve yeniden işlev görme olasılığı olmayan karaciğerin, sağlam bir karaciğer ile değiştirilmesi işlemidir. Nakledilecek karaciğer ya beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden (kadavradan) veya sağlıklı erişkinlerden (canlıdan) sağlanabilmektedir. Tüm dünyada en sık karaciğer nakli yapılan hastalık, sirozdur. Kadavradan yapılan nakilde tüm karaciğer kullanılırken, canlıdan yapılan nakilde karaciğerin sağ ya da sol parçası kullanılmaktadır.

 

Canlı vericili karaciğer nakli, 1997 yılından itibaren tüm dünyada yapılmakta ve hastalar için umut ışığı olmaktadır.

 

Canlı vericili karaciğer naklinin en önemli avantajı, alıcıya ihtiyacı olduğu zaman nakil yapılabilme imkanı sağlamasıdır. Hastalar, kadavradan nakil bekleme listesinde sırasını beklemek zorunda kalmadan nakil olabilmektedir. Ülkemizde organ bağışı oranları son derece düşüktür, bu sebeple listede bekleyen çoğu hastanın genel durumu, sıra beklerken kötüleşmekte ve bu durum, ameliyat sonrası erken dönem komplikasyonlarına neden olabilmektedir. Hatta bazı hastalar sıranın kendisine gelmesini beklerken bu esnada hayatlarını kaybetmektedir.

 

Karaciğer nakil ameliyatının gecikmeden doğru zamanda yapılması ve nakil sırasında hastanın genel durumunun iyi olması, iyi sonuçlar elde etmek için çok önemlidir. Hastanın genel durumu kötüleşmeden, zamanında yapılan karaciğer nakillerinde yüzde 90’ın üzerinde başarı oranı vardır. Karaciğer yetmezliği durumunda hangi hastaların iyileşeceğini ve hangilerinin nakil gerektireceğini tahmin etmeye yardımcı olmak için tasarlanmış metotlar vardır. Hastanemizde bu metotları kullanarak hastalarımızın nakil olma zamanının gelip gelmediğini hesaplayıp hastalarımızı bilgilendiriyoruz.

 

Karaciğer nakli hangi durumlarda yapılmaz?

 

Karaciğer nakli için üst yaş sınırı olmamakla birlikte, 65 yaş üzeri hastalarda kronik hastalıklar olabileceği için cerrahi risk açısından daha ayrıntılı değerlendirme yapılması önerilmektedir. 

 

Enfeksiyon varlığında ve kardiyovasküler hastalık varlığında da nakil önerilmez. Karaciğer dışı kanser varlığında veya ileri evre karaciğer kanseri varlığında nakil önerilmez. Yine kötü ruh hali de nakil için engel bir durumdur. Kronik alkol kullanımı olan hastada nakil öncesi alkolizm tedavisi görmesi ve en az 6 ay alkol kullanmamış olması gerekmektedir.

 

Karaciğer nakli sonrası gelişebilecek sorunlar nelerdir?

 

Karaciğer nakli sonrasında görülebilecek en önemli sorun, organ reddi ve kontrolsüz enfeksiyondur.

 

Organ reddi, nakledilen karaciğerin vücut tarafından yabancı olarak algılanmasıdır. Bu durumda, savunma sistemi hücrelerimiz yabancı olan her şeye karşı yaptığı gibi nakledilen karaciğere de saldıracaktır. Bu saldırı engellenemez ise nakledilen karaciğer yok olacaktır. İşte bu duruma organ reddi denilmektedir.

 

Karaciğer reddi gelişmesini önlemek amacıyla nakil sonrası hastalara, düzenli kullanması gereken ilaçlar verilmektedir. Organ reddini önleyen ilaçların ömür boyu kullanılması gerektiği, dozları ve olası yan etkileri konusunda nakil yapılan hastalara eğitim verilmektedir.

 

Nakil sonrası gelişebilecek bir diğer sorun ise enfeksiyonlardır. Özellikle nakil sonrası ilk altı ay kullanılan ilaçların da etkisi ile enfeksiyon riski biraz daha yüksektir. Enfeksiyon riski, kişisel hijyene dikkat ederek ve kalabalık ortamlardan uzak durarak en aza indirilebilmektedir.

 

Karaciğer nakli sonrası takip

 

Karaciğer nakli sonrasında takipler önemlidir. Nakil sonrası hastaneden taburcu olduktan sonra başlangıçta haftada bir olan, daha sonra sıklığı seyrekleşen poliklinik kontrolü gerekmektedir. Bu kontrollerde kişinin genel sağlık durumu, kilosu, kan değerleri, kullanılan ilaçların dozları, yan etkileri ve ilaçların kan düzeyleri değerlendirilmektedir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Sağlık Köşesi - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gaziantep Pusula Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gaziantep Pusula Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gaziantep Pusula Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gaziantep Pusula Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.